تسلیت

امام حسین (ع):

   اگر دین ندارید لا اقل آزاد مرد باشید.

فرا رسیدن اربعین حسینی بر عموم شیعیان ، آزادگان جهان، دوستداران

خاندان عصمت و طهارت  تسلیت باد.

قرن ما

 سالروزپیروزی غرور آفرین در یوم الله ۲۲بهمن بر یاران صدیق امام خمینی

(ره) و همه آزادگان جهان مبارک باد.

 

چه مصیبتی است که بر ما و قرن ما می گذرد ،

آرمان های عزیز و بزرگ بشریت که در طول تاریخ درازش میلیونها میلیون

شهید داده است تا بدانها دست یابد خدا پرستی بود که روح و عشق و کرامت می آفرید

و عدالت بود که برابری و برادری را جایگزین تبعیض و تضاد می کرد

و آزادی که انسان را از قدّاره بندی جبّاران و جور استبداد گران می رهاند

 

و آنگاه دنیایی می شد که در آن ، انسانها برابر ، برادر و آزاد و بی وحشت از

 دژخیم ، عشق بورزند و در پرستش خدای دانش ، زیبایی ، عظمت ، آگاهی ،

 آفرینش ، قدس و تعالی و نور جهانی را ببیند .

لبریز از معنی و روح و هدف و فلسفه زیستن که در آن زیستن مفهومی دارد و

ارزشی و هم مردن.

و انسان وجودیست که می داند که چیست ؟ و برای چه ؟

و می تواند به یاری آزادی و عدالت و به هدایت عشق خودآگاهی خدایی خویش را بپرورد.

« دکتر علی شریعتی‌ »

( با مخاطب های آشنا ، ص ۷۴)

 

نيكلاس لومان و نظريه نظامهاى اجتماعى

آثار نيكلاس لومان مبين پيشرفته‏ترين و راديكالترين تلاش در جامعه‏شناسى معاصر براى قالب‏ريزى مجدد و كامل نظريه اجتماع است. اين نظريه به اين سبب پيشرفته‏ترين نظريه است كه هيچ اثر ديگرى آراى نظرى هادى آن را چنين كامل از خلال نظامهاى متعدد جامعه مدرن كه اين نظريه آنها را شناسايى كرده است، دنبال نكرده است. اين نظريه به اين سبب كاملترين است كه هيچ اثر ديگرى ميراث نظرى خاص آن را برنگرفته و با چنان دقت و بداعتى بسط نداده است. اين خصوصيت آثار لومان نتيجه رخدادى ذهنى نيست، بلكه حاصل كوشش اوست‏براى درانداختن انقلاب در نظريه جامعه، آنهم پاره‏اى به سبب رفتن به خارج از ميراث جامعه‏شناختى. از نظر لومان سرچشمه‏هاى سنت جامعه‏شناختى كاملا خشكيده‏اند و حاصل بكارگيرى فزونتر آنها فقط مى‏تواند نوعى بازيابى برى از تخيل باشد. بنابراين استراتژى او اين است كه باب جامعه‏شناسى را به جهان خارج بگشايد اما به شيوه‏اى بس متفاوت از كسانى كه آن را در كنش عام واسازى غرقه ساخته‏اند. براى لومان منبع نظرى اندك استخراج شده نظريه سيستمها ⁽¹⁾ همان سرزمينى است كه جامعه‏شناسى نيازمند است‏باب خود را به روى آن بگشايد و جامعه را - كه مجددا تحت عنوان «نظام اجتماعى‏» توصيف شده است - در آن جاى دهد. البته، اين بار هم نخستين‏بارى نيست كه جامعه‏شناسى براى ايجاد انقلاب در خود از نظريه سيستمها استفاده كرده است. مشهورترين تلاش قبلى، آثار جامعه‏شناس امريكايى تالكوت پارسنز است كه خود بيشترين تاثير را بر لومان بر جاى گذاشته است. با اين همه آثار لومان نخستين و بلندپروازانه‏ترين تلاش براى استفاده از سرچشمه‏هاى نظرى نظريه جديد سيستمها و توصيف مجدد نظام اجتماعى در پرتو اين مفهوم، يعنى اتوپوئيسيس، ( autopoiesis) يا خودسازى، (self-production) است.

«جامعه‏» كه به كمك نظريه سيستمها مجددا توصيف شده است‏شباهتى اندك به چيزى دارد كه هم در سنت غربى و هم در جامعه‏شناسى معاصر مفروض گرفته شده است. از نظر لومان «جامعه‏» به عنوان Koinonia يا Societas در سنت غربى به ديده مى‏شود (لومان، a 1990 ص‏175). به تعبير لومان اتخاذ چنان نظرى فقط در جامعه‏اى داراى مركز و قشربندى‏شده ممكن است، جايى كه نخبگانى كه از نظر سياسى مشخص و معين شده‏اند زندگى اجتماعى را هماهنگ مى‏سازند. جريان سياسى با ظهور مدرنيته و پديد آمدن نظام اجتماعى مركز زدوده و از نظر كاركردى تفكيك‏يافته، ديگر مركز زندگى اجتماعى را اشغال نمى‏كند و هيچ جريان ديگر اجتماعى نيز نمى‏تواند جاى آن را بگيرد. بنابراين، سخن ماركسيستى درباره تعيين‏كنندگى اقتصاد در وهله نهايى به همان اندازه مردود است كه سخنهاى انسان‏شناسانه درباره تعيين‏كنندگى فرهنگ. اكنون از ديد نظريه سيستمها، كل فراگير، جامعه يا نظام اجتماعى است كه تعريف آن چنين است: جمع كل ارتباط درونى بامعنا. آنچه قبلا اجزا پنداشته مى‏شد، اكنون به عنوان نظامهاى اجتماعى خاص تفسير مى‏شود، نظامهايى كه صور كاملا خاص ارتباط بامعنا هستند (همانجا، ص‏176). نظام اجتماعى فراگير، ارتباطات را از طريق ارتباط مشاهده مى‏كند و نظم مى‏بخشد. محدوديت و مرز عملكردى نظام اجتماعى كه ارتباط براى آن ايجاد مى‏كند و همچنين از طريق آن ايجاد مى‏شود به آن معناست كه نظام نمى‏تواند با ساير نظامهاى ارتباطناپذير كه زيست - محيط آن را تشكيل مى‏دهند ارتباط برقرار كند، نظامهايى از قبيل ماشينها و ارگانيسمها و جانها، (psyches) (لومان a 1985 ، ص‏16). نظامهاى اجتماعى صور به شدت ضابطه‏مند، (coded) ارتباط خاصى هستند كه از سرشت‏به طور كاركردى تفكيك‏شده جوامع مدرن و پيچيده پديد آمده‏اند. از نظر لومان اقتصاد و حقوق و سياست و علم و دين و آموزش، جملگى نظامهاى اجتماعى چندى هستند. آنها خود با توسل به شيوه‏هايى با زيست - محيطهاى خاص خود مرزبندى مى‏كنند كه بر مبناى آنها صور درونى ضابطه‏منديشان هم از حيث عملكردى آنها را از زيست - محيطشان جدا مى‏كند و در خود فرو مى‏برد و هم آنها را از درون از ساير نظامهاى اجتماعى تفكيك مى‏كند. واسازى نظريه‏هاى اجتماعى به ارث رسيده و بازسازى آنها به كمك نظريه سيستمها انديشه راهنماى لومان است، انديشه‏اى كه بنيان قالب‏ريزى مفهومى مجدد سنت كاركردگرا را در جامعه‏شناسى تشكيل مى‏دهد.

اين فصل  تحليلى از نظريه سيستمها و استفاده لومان از آن را ارائه مى‏دهد، چرا كه اين نظريه بنيانى ضرورى براى هر نوع بحث درباره آثار لومان است. من كار خود را با تميز نهادن ميان استفاده اوليه لومان از صور سيبرنتيكى نظريه سيستمها با استفاده بعدى او از صور پيشرفته‏تر نظريه سيستمها آغاز مى‏كنم، صورى كه در زيست‏شناسى گسترش يافت و بر مفهوم خودسازى استوار است. سپس به نظريه اجتماعى لومان كه مشخصه آن را هم كاركردگرا و هم تكامل‏گرا مى‏دانم و به آثار او در زمينه جامعه‏شناسى معرفت، بويژه به نكات تازه او در باره ظهور عشق رمانتيك، مى‏پردازم. تلاش مى‏كنم نشان دهم كه چگونه نظريه سيستمهاى لومان به مسايل معاصر از قبيل جنبش حفظ محيط زيست و آينده دمكراسى و احساس بيم، (risk) و جهانى شدن مى‏پردازد. از اينجا به بعد از پارادايمهاى بديل در علوم اجتماعى استفاده مى‏كنم تا از نظريه سيستمهاى اجتماعى لومان انتقاد كنم و همچنين سه مساله مهم را مورد بررسى قرار دهم: نظريه سيستمها در تقابل با نظريه كنش، و تحول‏گرايى در تقابل با ضدتحول‏گرايى، و ساخت‏گرايى، (constructivism) در تقابل با نظريه انتقادى و واسازى. من نتيجه‏گيرى خود را با تذكراتى اندك درباره دستاوردهاى پارادوكسى تغييراتى كه ديدگاه سيستمى - نظرى لومان در جامعه‏شناسى پديد آورده است‏به پايان مى‏رسانم.

ورود طوفانی

بار دیگر ۱۲ بهمن آمد

۱۲ بهمن سالروز ورود طوفانی وتاریخی بت شکن تاریخ معاصر حضرت آیت ا... العظمی امام خمینی (ره) بر همه رهروان آنحضرت مبارک باد.

با آنکه به ظاهر امام چند سالی است در میان ما نیست ،اما تا زمانیکه اندیشه و روح خمینی در خون وجان ما جاری است خمینی همیشه همیشه  تاریخ زنده است.

زنده باد خمینی ،زنده باد رهروان  راه خمینی