طليعه دانش

تبریک

talieye-danesh — Sun, 26 Jul 2009 13:11:18 GMT

با سلام خدمت همه دوستان و بزرگوارانی که در این مدت لطف داشتند

و به وبلاگ ما سر می زدند متشکریم.از آنجا که مشغول نوشتن پایان

نامه ام بودم نتوانستم وبلاگ را به روز کنم .اما با دفاع از پایان نامه

ام با نمره عالی بار دیگر در خدمت دوستان طالب علم و دانش

هستم.ضمنا اعیاد شعبانیه را خدمت همه دوستانم تبریک عرض کرده

و در این ایام توفیق هر چه بیشتر دوستان را از خداوند متعال

خواستارم.

نظريه سيستمهاى لومان به مثابه نظريه‏اى در باب مدرنيته

talieye-danesh — Sat, 28 Feb 2009 07:12:47 GMT

نظريه سيستمهاى لومان در شكل فعلى‏اش حاصل سى سال تحول نظرى است. اين نظريه به منزله نوعى نظريه ساختارى مبتنى بر كاركرد در پاسخ به نظريه كاركردى مبتنى بر ساختار تالكوت پارسونز تدوين گشت. اين نظريه در ابتدا كارش را با نظريه عمومى سيستمها و مفهوم اساسى آن يعنى تفاوت ميان سيستم و محيط آغاز كرد، ولى در اواخر دهه 1970 و اوايل دهه 1980 به صورتى اساسى بازنويسى شد و با اخذ مفهوم خودسازى، (autopoiesis) از زيست‏شناسى معرفتى و عناصرى از نظريه مشاهده از قلمرو سيبرنيتيك مرتبه دوم، بر استحكام و قدرت توضيح‏دهندگى خود افزود. در مقام نظريه‏اى كه واجد دعاوى كلى است، نظريه سيستمها يقينا به آن دسته از نظريه‏هاى قشنگ و سودمندى تعلق ندارد كه به راحتى با مواضع قبلى تطبيق مى‏يابند. به همين دليل، تكرار تاريخچه نظرى آن در اينجا بى‏معنا به نظر مى‏رسد، تاريخچه‏اى مبتنى بر تركيب عوامل درونى و بيرونى كه به لحاظ پيچيدگى نظرى به پاى خود نظريه سيستمها نمى‏رسد و صرفا بيانگر تلاشى بى‏ضرر براى اهلى كردن آن خواهد بود. در عوض، من نخست معمارى مفهومى نظريه سيستمهاى لومان را، بر اساس اثر اصلى او، سيستمهاى اجتماعى، شرح خواهم داد و يكى از مفاهيم مركزى آن، يعنى مفهوم تفكيك اجتماعى، را به صورتى مفصلتر و روشنتر معرفى خواهم كرد. نظريه لومان در باب يك جامعه به لحاظ كاركردى تفكيك شده، در عين حال نظريه‏اى در باب مدرنيته است. از اين رو، در مرحله بعدى به توصيف نحوه كاركرد سيستم مدرن هنر خواهم پرداخت; و مقاله را با ارائه ملاحظاتى چند در باب نتايج كليتر اين طرح پژوهشى، سبك لومان و امكان تركيب و رقابت نظريه او با ساير مواضع نظرى به پايان خواهم برد.

تسلیت

talieye-danesh — Sun, 15 Feb 2009 06:19:18 GMT

امام حسین (ع):

اگر دین ندارید لا اقل آزاد مرد باشید.

فرا رسیدن اربعین حسینی بر عموم شیعیان ، آزادگان جهان، دوستداران

خاندان عصمت و طهارت تسلیت باد.

قرن ما

talieye-danesh — Tue, 10 Feb 2009 04:45:18 GMT

سالروزپیروزی غرور آفرین در یوم الله ۲۲بهمن بر یاران صدیق امام خمینی

(ره) و همه آزادگان جهان مبارک باد.

چه مصیبتی است که بر ما و قرن ما می گذرد ،

آرمان های عزیز و بزرگ بشریت که در طول تاریخ درازش میلیونها میلیون

شهید داده است تا بدانها دست یابد خدا پرستی بود که روح و عشق و کرامت می آفرید

و عدالت بود که برابری و برادری را جایگزین تبعیض و تضاد می کرد

و آزادی که انسان را از قدّاره بندی جبّاران و جور استبداد گران می رهاند

و آنگاه دنیایی می شد که در آن ، انسانها برابر ، برادر و آزاد و بی وحشت از

دژخیم ، عشق بورزند و در پرستش خدای دانش ، زیبایی ، عظمت ، آگاهی ،

آفرینش ، قدس و تعالی و نور جهانی را ببیند .

لبریز از معنی و روح و هدف و فلسفه زیستن که در آن زیستن مفهومی دارد و

ارزشی و هم مردن.

و انسان وجودیست که می داند که چیست ؟ و برای چه ؟

و می تواند به یاری آزادی و عدالت و به هدایت عشق خودآگاهی خدایی خویش را بپرورد.

« دکتر علی شریعتی‌ »

( با مخاطب های آشنا ، ص ۷۴)

نيكلاس لومان و نظريه نظامهاى اجتماعى

talieye-danesh — Sun, 01 Feb 2009 08:09:52 GMT

آثار نيكلاس لومان مبين پيشرفته‏ترين و راديكالترين تلاش در جامعه‏شناسى معاصر براى قالب‏ريزى مجدد و كامل نظريه اجتماع است. اين نظريه به اين سبب پيشرفته‏ترين نظريه است كه هيچ اثر ديگرى آراى نظرى هادى آن را چنين كامل از خلال نظامهاى متعدد جامعه مدرن كه اين نظريه آنها را شناسايى كرده است، دنبال نكرده است. اين نظريه به اين سبب كاملترين است كه هيچ اثر ديگرى ميراث نظرى خاص آن را برنگرفته و با چنان دقت و بداعتى بسط نداده است. اين خصوصيت آثار لومان نتيجه رخدادى ذهنى نيست، بلكه حاصل كوشش اوست‏براى درانداختن انقلاب در نظريه جامعه، آنهم پاره‏اى به سبب رفتن به خارج از ميراث جامعه‏شناختى. از نظر لومان سرچشمه‏هاى سنت جامعه‏شناختى كاملا خشكيده‏اند و حاصل بكارگيرى فزونتر آنها فقط مى‏تواند نوعى بازيابى برى از تخيل باشد. بنابراين استراتژى او اين است كه باب جامعه‏شناسى را به جهان خارج بگشايد اما به شيوه‏اى بس متفاوت از كسانى كه آن را در كنش عام واسازى غرقه ساخته‏اند. براى لومان منبع نظرى اندك استخراج شده نظريه سيستمها⁽¹⁾همان سرزمينى است كه جامعه‏شناسى نيازمند است‏باب خود را به روى آن بگشايد و جامعه را - كه مجددا تحت عنوان «نظام اجتماعى‏» توصيف شده است - در آن جاى دهد. البته، اين بار هم نخستين‏بارى نيست كه جامعه‏شناسى براى ايجاد انقلاب در خود از نظريه سيستمها استفاده كرده است. مشهورترين تلاش قبلى، آثار جامعه‏شناس امريكايى تالكوت پارسنز است كه خود بيشترين تاثير را بر لومان بر جاى گذاشته است. با اين همه آثار لومان نخستين و بلندپروازانه‏ترين تلاش براى استفاده از سرچشمه‏هاى نظرى نظريه جديد سيستمها و توصيف مجدد نظام اجتماعى در پرتو اين مفهوم، يعنى اتوپوئيسيس، ( autopoiesis) يا خودسازى، (self-production) است.

«جامعه‏» كه به كمك نظريه سيستمها مجددا توصيف شده است‏شباهتى اندك به چيزى دارد كه هم در سنت غربى و هم در جامعه‏شناسى معاصر مفروض گرفته شده است. از نظر لومان «جامعه‏» به عنوان Koinonia يا Societas در سنت غربى به ديده مى‏شود (لومان، a 1990 ص‏175). به تعبير لومان اتخاذ چنان نظرى فقط در جامعه‏اى داراى مركز و قشربندى‏شده ممكن است، جايى كه نخبگانى كه از نظر سياسى مشخص و معين شده‏اند زندگى اجتماعى را هماهنگ مى‏سازند. جريان سياسى با ظهور مدرنيته و پديد آمدن نظام اجتماعى مركز زدوده و از نظر كاركردى تفكيك‏يافته، ديگر مركز زندگى اجتماعى را اشغال نمى‏كند و هيچ جريان ديگر اجتماعى نيز نمى‏تواند جاى آن را بگيرد. بنابراين، سخن ماركسيستى درباره تعيين‏كنندگى اقتصاد در وهله نهايى به همان اندازه مردود است كه سخنهاى انسان‏شناسانه درباره تعيين‏كنندگى فرهنگ. اكنون از ديد نظريه سيستمها، كل فراگير، جامعه يا نظام اجتماعى است كه تعريف آن چنين است: جمع كل ارتباط درونى بامعنا. آنچه قبلا اجزا پنداشته مى‏شد، اكنون به عنوان نظامهاى اجتماعى خاص تفسير مى‏شود، نظامهايى كه صور كاملا خاص ارتباط بامعنا هستند (همانجا، ص‏176). نظام اجتماعى فراگير، ارتباطات را از طريق ارتباط مشاهده مى‏كند و نظم مى‏بخشد. محدوديت و مرز عملكردى نظام اجتماعى كه ارتباط براى آن ايجاد مى‏كند و همچنين از طريق آن ايجاد مى‏شود به آن معناست كه نظام نمى‏تواند با ساير نظامهاى ارتباطناپذير كه زيست - محيط آن را تشكيل مى‏دهند ارتباط برقرار كند، نظامهايى از قبيل ماشينها و ارگانيسمها و جانها، (psyches) (لومان a 1985 ، ص‏16). نظامهاى اجتماعى صور به شدت ضابطه‏مند، (coded) ارتباط خاصى هستند كه از سرشت‏به طور كاركردى تفكيك‏شده جوامع مدرن و پيچيده پديد آمده‏اند. از نظر لومان اقتصاد و حقوق و سياست و علم و دين و آموزش، جملگى نظامهاى اجتماعى چندى هستند. آنها خود با توسل به شيوه‏هايى با زيست - محيطهاى خاص خود مرزبندى مى‏كنند كه بر مبناى آنها صور درونى ضابطه‏منديشان هم از حيث عملكردى آنها را از زيست - محيطشان جدا مى‏كند و در خود فرو مى‏برد و هم آنها را از درون از ساير نظامهاى اجتماعى تفكيك مى‏كند. واسازى نظريه‏هاى اجتماعى به ارث رسيده و بازسازى آنها به كمك نظريه سيستمها انديشه راهنماى لومان است، انديشه‏اى كه بنيان قالب‏ريزى مفهومى مجدد سنت كاركردگرا را در جامعه‏شناسى تشكيل مى‏دهد.

اين فصلتحليلى از نظريه سيستمها و استفاده لومان از آن را ارائه مى‏دهد، چرا كه اين نظريه بنيانى ضرورى براى هر نوع بحث درباره آثار لومان است. من كار خود را با تميز نهادن ميان استفاده اوليه لومان از صور سيبرنتيكى نظريه سيستمها با استفاده بعدى او از صور پيشرفته‏تر نظريه سيستمها آغاز مى‏كنم، صورى كه در زيست‏شناسى گسترش يافت و بر مفهوم خودسازى استوار است. سپس به نظريه اجتماعى لومان كه مشخصه آن را هم كاركردگرا و هم تكامل‏گرا مى‏دانم و به آثار او در زمينه جامعه‏شناسى معرفت، بويژه به نكات تازه او در باره ظهور عشق رمانتيك، مى‏پردازم. تلاش مى‏كنم نشان دهم كه چگونه نظريه سيستمهاى لومان به مسايل معاصر از قبيل جنبش حفظ محيط زيست و آينده دمكراسى و احساس بيم، (risk) و جهانى شدن مى‏پردازد. از اينجا به بعد از پارادايمهاى بديل در علوم اجتماعى استفاده مى‏كنم تا از نظريه سيستمهاى اجتماعى لومان انتقاد كنم و همچنين سه مساله مهم را مورد بررسى قرار دهم: نظريه سيستمها در تقابل با نظريه كنش، و تحول‏گرايى در تقابل با ضدتحول‏گرايى، و ساخت‏گرايى، (constructivism) در تقابل با نظريه انتقادى و واسازى. من نتيجه‏گيرى خود را با تذكراتى اندك درباره دستاوردهاى پارادوكسى تغييراتى كه ديدگاه سيستمى - نظرى لومان در جامعه‏شناسى پديد آورده است‏به پايان مى‏رسانم.

ورود طوفانی

talieye-danesh — Sat, 31 Jan 2009 06:02:18 GMT

بار دیگر ۱۲ بهمن آمد

۱۲ بهمن سالروز ورود طوفانی وتاریخی بت شکن تاریخ معاصر حضرت آیت ا... العظمی امام خمینی (ره) بر همه رهروان آنحضرت مبارک باد.

با آنکه به ظاهر امام چند سالی است در میان ما نیست ،اما تا زمانیکه اندیشه و روح خمینی در خون وجان ما جاری است خمینی همیشه همیشه تاریخ زنده است.

زنده باد خمینی ،زنده باد رهروان راه خمینی

فرا رسیدن تاسوعا و عاشورای حسینی تسلیت باد

talieye-danesh — Sat, 03 Jan 2009 08:57:18 GMT

شهادت ، تضمین حیات ملت

حسین در عاشورا خون حلقوم فرزندش را در مشت می گیرد.و به آسمان ، رو به چشم های خدا ، پرتاب می کند ، که ببین ! و این قربانی را از من بپذیر !

در چنین روزگاری است که « مردن » ، برای یک مرد ، تضمین حیات یک « ملت » است.

شهادت او ، مایه بقای یک ایمان است..

گواه آن است که جنایتی بزرگ ، فریبی بزرگ ، غصب و قساوت و جور حاکم است ، شاهد اثبات حقیقتی است که انکار می شود ، نمونه وجود ارزشهایی است که پامال می گردد.

از یاد می رود و بالاخره ، اعتراض سرخی است بر حاکمیت سیاه

فریاد خشمی است بر سر سکوتی که همه حلقوم ها را بریده است.

شهادت ، « نمونه » ای است از آنکه باید باشد و « گواهی » است بر آنچه در این « زمان » خاموش و پنهان ، می گذرد

و بالاخره ، تنها شکل جهاد و تنها دلیل وجود و تنها سلاح حمله و دفاع و تنها شیوه مقاومت : « حقیقت » ، « راستی » و « عدالت » است.

در عصری و نظامی که « باطل » ، « دروغ » و « ستم » آنرا خلع سلاح کرده و همه سنگرهای آن را در هم کوفته و همه مدافعان و وفادران آن را قتل عام ، متلاشی و نابود کرده است و انسان بودن در پرتگاه انقراض و خطر مرگ همیشگی قرار گرفته است.

«دکتر علی شریعتی »

( حسین وارث آدم ، ص ۱۹۳ )

رابطه جامعه و معرفت از دیدگاه نهج البلاغه

talieye-danesh — Tue, 30 Dec 2008 07:49:02 GMT

مقدمه

از موضوعات مهم حوزه معرفتى، مساله «رابطه ذهن و واقعيتهاى خارج از ذهن مى باشد» زيرا دامنه تاثيرگذارى و حوزه هاى نفوذ آن فراوان است. به عنوان نمونه; وقتى كانت مدعى مى شود كه هميشه ذهن مؤثر و فعال است و در نتيجه مى گويد عالم شناخت; همان مشاهده خارج با عينك مختص به ذهن است، به تبع اين نظريه، ديدگاههايى در ديگر حوزه هاى معرفتى نظير; «تفسير»، «تاويل » و... شكل مى گيرد. و در مقابل او ماركس، چنان ذهن را عاجز مى داند كه تمام روابط اجتماعى را متاثر از واقعيتهاى اقتصادى و ذهن را تابلوى آن مى داند.

اما نظر صحيح كدام است؟ براى رسيدن به يك نظر جامع و همه جانبه نگر، خود را تسليم امير بيان و كتاب او كه پس از قرآن، امام كتابها است، يعنى نهج البلاغه نموديم.

لكن براى درك هر چه بيشتر بحث ابتدا به مباحث و مفاهيم كليدى و تاريخچه جامعه شناسى معرفت پرداختيم، زيرا يكى از متوليان اين نوع موضوعات مى باشد، سپس رابطه عين و ذهن از منظر نهج البلاغه را پى گرفته و در نهايت نتيجه بحث را آورده ايم.

آثار قلمى و بيانى نخبه گان و فرهيخته گان هميشه مورد توجه پژوهشگران و محققان بوده است; از اين رو تلاشگران عرصه تحقيق در پى كنكاش و جستجو در آثار شفاهى، كتبى و حتى رفتارى آنان بوده و هستند. از جمله اين آثار، سخنان گوهربار بجاى مانده از امام بيان و انديشه، يعنى امير مؤمنان على بن ابى طالب عليه السلام مى باشد. به دليل همين اهتمام عالمان، تاكنون با نگاه هاى متفاوت ادبى، فقهى، كلامى، عرفانى، تربيتى، فلسفى، سياسى و... مورد تحليل و بهره ورى علمى قرار گرفته است. و در اين جستار كوتاه تلاش شده است تا يكى از آثار برجسته آن حضرت از نگاه اجتماعى مورد مطالعه قرار گيرد، بنابراين، از بين آثار به جاى مانده از آن امام همام، كتاب شريف نهج البلاغة را برگزيده ايم و از ميان حوزه هاى علوم اجتماعى، حوزه جامعه شناسى معرفت را انتخاب نموده و در پى درك و فهم رابطه عين و ذهن، و رابطه واقعيات خارجى اجتماعى و غيراجتماعى با ذهن، انديشه و معرفت، مى باشيم; اين كه آيا خارج بر معرفت تاثير دارد؟ آيا ذهن و معرفت بر خارج تاثير دارد؟ آيا تاثير دو سويه است؟ آيا تاثير از نوع على است يا از نوع اعدادى و اقتضايى مى باشد؟ سطح تاثير كدام است، آيا فرد است يا كل افراد جامعه متاثر مى شوند؟ و پرسشهايى از اين دست.

1) توضيحى كوتاه پيرامون جامعه شناسى معرفت

قبل از ورود به نگاه نهج البلاغة در مورد رابطه معرفت و جامعه، ضرورى است پيرامون مفاهيم كليدى و مؤثر جامعه شناسى معرفت، مطالبى هر چند كوتاه داشته باشيم.

1 - 1) پيشينه تاريخى جامعه شناسى معرفت

جامعه شناسى معرفت، تقريبا از اواخر دهه 1920 به عنوان يك رشته علمى خاص به رسميت شناخته شده است. با وجود عمر كوتاه، اين حوزه از معرفت، به دليل اهميتى كه دارد مورد توجه محققان دقيق علوم انسانى، بخصوص پژوهشگران علوم اجتماعى قرار گرفته است. (2) البته از نظرغير كلاسيك اين حوزه از معرفت ديرينه تاريخى طولانى دارد، و حتى به صورت مكتوب در آثار دانشمندان غربى، شايد بتوان ريشه آن را، در مكتوبات فرانسيس بيكن، نيز پيدا نمود. (3) و بنظر مى رسد در ميان دانشمندان شرقى، بخصوص انديشمندان اسلامى، سابقه طولانى ترى دارد و حتى از سطح عالمان شرقى دينى عبور نموده است و تا عمق كلام رهبران درجه اول دينى مى توان نشانى از آن را يافت; از اين رو ما مدعى هستيم حتى آن را در كلام اولين پيشوا و رهبر دينى بلكه در كتاب دينى مى شود جستجو نمود، به همين جهت ما در تحقيق خويش متوجه يكى از قديمى ترين متون دينى، يعنى نهج البلاغه شده ايم. و در ميان كلام اين دو گروه شرقى و غربى - اصل وجود رابطه را - مى توان، استخراج نمود.

در مقابل، برخى فيلسوفان كوشيده اند تا اين رابطه را غير ممكن جلوه دهند، البته تاثيرپذيرى ذهن از خارج را در سطح «قالب و صورت » پذيرفته اند، شايد يكى از انگيزه هاى مخالفت، پيامدهاى منفى قبول افراطى تاثيرپذيرى است كه منتهى به «نسبيت » در معرفت مى گردد، به همين دليل سعى دارند بگويند كه همه معارف مبتنى بر اصول ثابت مى باشند. (4)

آغاز رويشي دوباره

talieye-danesh — Fri, 19 Dec 2008 05:22:18 GMT

دين،قدرت،جامعه يكساله شد.امروز در حالي كه يكسالگي طليعه دانش talieye-danesh را

جشن مي گيريم كه تا امروز آمار بازديدهاي آن به شرح زير بوده است بطوريكه از ميان

1859 نفر بازديد كننده 25 درصد

بازديد كنندگان از سايت جستجوگر www.google.comوارد اين وبلاگ شدند و از اين ميان

مقاله اينجانب در مورد مهندس مهدي بازرگان بيشترين بازديد را به خود اختصاص داده

است.و حضوربقيه دوستاني كه از ساير وبلاگها وارد وبلاگ اينجانب شده اند را احترام مي

نهيم .واميدواريم كه حضور سبز دوستان طالب علم و دانش هر چه بيشتر در اين كلبه حقير

پر رنگ تر گردد.

عید سعید غدیر بر همگان مبارک باد

talieye-danesh — Tue, 16 Dec 2008 10:52:17 GMT

جلوه‏گر شد بار ديگر طور سينا در غدير
ريخت از خم ولايت مى به مينا در غدير

رودها با يكدگر پيوست كم‏كم سيل شد
موج مى‏زد سيل مردم مثل دريا در غدير

هديه جبريل بود«اليوم اكملت لكم»
وحى آمد در مبارك باد مولى در غدير

با وجود فيض«اتممت عليكم نعمتى»
از نزول وحى غوغا بود غوغا در غدير

بر سر دست نبى هر كس على را ديد گفت‏
آفتاب و ماه زيبا بود زيبا در غدير

بر لبش گلواژه«من كنت مولا»تا نشست‏
گلبن پاك ولايت شد شكوفا در غدير

«بركه خورشيد»در تاريخ نامى آشناست‏
شيعه جوشيده‏ست از آن تاريخ آنجا در غدير

گرچه در آن لحظه شيرين كسى باور نداشت‏
مى‏توان انكار دريا كرد حتى در غدير

باغبان وحى مى‏دانست از روز نخست‏
عمر كوتاهى‏ست در لبخند گلها در غدير

ديده‏ها در حسرت يك قطره از آن چشمه ماند
اين زلال معرفت خشكيد آيا در غدير؟

دل درون سينه‏ها در تاب و تب بود اى دريغ‏
كس نمى‏داند چه حالى داشت زهرا در غدير

***************************************

عید سعید غدیر خم بر تمام آزادگان جهان مبارک باد